Muhabbet Kuşu Besleyenlere ve Besleyeceklere Tavsiyeler

Türkiye’de en çok beslenen evcil hayvanlar kuşlar. Bunların da büyük çoğunluğunu muhabbet kuşları oluşturuyor. Ben de muhabbet kuşlarıyla ilgili bu sene öğrendiklerimi sizinle paylaşmak istedim. Aşama aşama ilerleyelim ve kafes seçiminden besleme inceliklerine kadar her şeyden bahsedelim.

Kısaca Muhabbet Kuşu

Anavatanları Avustralya olmasına rağmen Amerika, Japonya, Yeni Zelanda yaşam alanlarına örnek verilebilir. Doğal yaşamlarında 100 kuştan fazla sürüler halinde yaşarlar. Papağanlar familyasından gelirler bu yüzden sesleri taklit yetenekleri vardır. Erkek olanların taklit yeteneği daha gelişmiştir. Ortalama yaşam süreleri 8-10 yıldır. Ama raporlara geçmiş 30 yıllık muhabbet kuşları da vardır. Öldürmeyen Allah öldürmüyor.

Cinsiyet Ayrımı

Muhabbet kuşlarında cinsiyet ayrımı gaga üstündeki cere adı verilen etli kısmın rengine bakılarak yapılır. Eğer cere rengi mavi-lacivert ise erkek, pembe-kahverengi ise dişidir. Erkekler biraz daha iri ve gösterişlidir.

Erişkin Mi Yavru Mu?

Gözler yalan söylemez. Kuşlarınız gözüne bakarak yavru olup olmadığını rahatlıkla anlayabilirsiniz. Eğer gözünün içi tamamen siyahsa kuşunuz henüz yavru. Ama eğer gözlerinin siyahının etrafında beyaz bir halka görmeye başladıysanız erişkin bir kuşunuz var demektir.

Kafeste Dikkat Edilmesi Gerekenler

Muhabbet kuşları büyük kuşlar olmamalarına rağmen uçucu bir tür oldukları için kafesleri çok küçük olmamalıdır. Kanatlarını açtıklarında içinde rahatça dönebilecekleri köşeli kafesler tercih edilmelidir. Böylelikle kendilerini güvende hissederler ve strese girmezler. Kafes boyutları minimum 30x30x60 cm olmalıdır.

Tüneklerinin ağaç dallarından olması tırnak ve ayak sağlığı için iyi olacaktır. Eğer mümkünse kuşunuz için ağaç dallarından tünekler yapın. (Narenciye, Dişbudak, Manolya, Karaağaç, Okaliptüs ağaçları en sağlıklısı olur.) Ben uğraşamam ağaçla falan diyenler için daha basit bir yöntemle ayak sağlığına iyi gelecek şeyler var. Plastik tünekleri birbirine zıt yönlerden kafese tutturmak, aralarına atlama mesafesi koymak, mümkünse farklı şekillerde, değilse farklı kalınlıktaki plastik tünekler tercih etmek sağlıklı olacaktır.

Ayna meselesi çok tartışılır. Bu konuda size küçük bir detay vereyim ve kararı siz verin. Yalnız beslenen bir kuş kafeste olan aynada kendi yansımasını gördüğünde bunu eş olarak algılar ve ona kur yapmaya başlar. Doğalarında kur yaparlarken karşı cinse kendi kursağındaki yemi kusmak suretiyle ikram etmek olduğundan bunu aynaya yapmaya başladığında ve bunu huy haline getirdiğinde güçsüz düşmesi, yeterli beslenememesi ve aynadan karşılık alamayacağı için bunalıma girmesi mümkündür. Bu yüzden kafeste ayna önerilmemektedir.*

Kafesin Konumu

Kuşların tamamı cereyandan çok etkilenir. Kafesin cereyanda kalması kuşunuz için ölümcül olabilir. Çok sesli, titreşimli ve ortamlarda kuşunuz strese girebilir bu yüzden çamaşır ve bulaşık makinesi, buzdolabı gibi eşyaların üstüne kafes konmamalıdır. Çokça yapılan yanlış hareketlerden biri televizyon, radyo gibi cihazların yanına konan kafesler kuşunuzu reklam müziklerine vs. maruz bırakacaktır bu durum kuşunuzun geç konuşmasına neden olabilir.

İdeal kafes konumu:

·         Yerden yüksekte

·         Titreşim olmayan düz bir zeminde

·         Cereyan olmayan bir bölgede

·         İnsanların çok gelip geçmediği yerlerde

Yemlik ve Suluk

Suluklarının etrafına alüminyum folyo sararak güneş ışığından korumak ve 3 günde bir suyunu değiştirmek en sağlıklısı olacaktır. Musluk suyu tercih edilebilir herhangi bir sıkıntıya sebep olmaz.

Kuşlarda diş olmadığı için taşlıklarında mekanik sindirim yaparlar. Kuşunuz için yemliğine grid adı verilen ve yemcilerinizde bulabileceğiniz küçük mermer kırıkları atılmalıdır.

Besleme

Doğalarında bitki tohumları, yeşil yapraklı sebzeler ve meyveler ile beslenmektedirler. Evlerde ise tohumlardan oluşan hazır yemlerle beslenmektedirler. Tohumlarla beslenen muhabbet kuşları sağlıklı ve kilolu gözükseler bile aslında yedikleri tohumun kabuğunu kırıp attıkları için bu kabuktaki vitaminlerden faydalanamamaktadırlar ve vitamin eksikliği çekmektedirler. Vitaminleri en güzel olarak koyu yapraklı yeşil sebzelerden brokoli, karahindiba yaprakları, hardal yaprakları gibi yeşilliklerden alırlar. Ayrıca havuç, haşlanmış tatlı patates ve meyve – sebze sularıyla da beslenebilirler.

Muhabbet kuşlarına sağlıklı ev yemekleri, mesela pişmiş et, balık ve tavuk, peynir ve yoğurt, pişmiş yumurta, mısır, fasulye, bezelye, pirinç, düşük şekerli düşük sodyumlu tahıl gevrekleri ve bunun gibi besinler küçük miktarlarda sunulabilir. Meyvelerin tümü kabul edilir olmakla birlikte, yüksek su içerikleri nedeniyle isale sebebiyet vermemek için küçük miktarlarda sunulmalıdırlar. Muhabbet kuşuna (ve herhangi bir başka tür kuşa veya papağana) asla avokado veya çikolata verilmemelidir. Çünkü kuşlar için zararlıdırlar ve çok az miktarları bile ölüme neden olabilir. Yağ ve tuz oranı yüksek patates kızartması, kraker ve salamura etler gibi besinler kuşlar sodyuma karşı çok hassas olduklarından kullanılmamalıdır.

Yaklaşım ve Eğitim

Dostluklar güvenle başlar. Kuşunuzun size güvenmesi için yapılması gereken bazı şeyler var. Mesela kuşunuza sessizce yaklaşmak yerine ona ismiyle seslenerek yaklaşabilirsiniz. Çevresindeki eşyaları ve oyuncaklarını sık sık değiştirmeniz onu strese sokabilir bundan kaçınmalısınız. Sallanan kafesler keza öyle. Doğada sürü halinde yaşayan bu kuşların eş halinde beslenmesi önerilir ama tek başına beslenecekse her gün aynı saatte ilgilenilmelidir.(Sevdiği bir yiyeceğin verilmesi, belli saatlerde kafesten çıkarılması, aynı saatlerde onunla konuşulması…)

Eğitim işi sabır işidir. Kuşunuzun eğitimini ailecek sabırla vermelisiniz. Onunla ilgilenirken onu incitmemelisiniz. İlk aldığınızda size alışması için birkaç gün kafesinde durup etrafı izlemelidir. Ona bu süreçte seslenmeniz yeterli. Daha sonra kuşunuza 10 dakikadan fazla olmayacak şekilde eğitim verebilirsiniz. Eğitimi de “Babaya git!”, “Anneye git!” şeklinde olmalıdır. Bu şekilde sabırla birçok şey öğretebilirsiniz.

Ayrıca

·         Renkli oyuncakları ve kemirilebilen şeyleri (ağaç dalları, gaga taşı) çok severler.

·         Kafeste sıkılmaması için koyduğunuz renkli oyuncaklardan sıkıldığını fark ettiğinizde değiştirebilirsiniz.

·         Spreyler ve sigara dumanı kuşunuzun solunum sistemine ciddi rahatsızlıklar verecektir.

·         Muhabbet kuşları nemi severler bu yüzden arada burun ve kulaklarına gelmeyecek şekilde su püskürtülmesi veya kafeslerine (yakın bir yerine de olur) bir tas su koymanız onun kendini yıkamasına yetecektir. Eğer yıkanmıyorsa daha kapalı bir alana koyabilirsiniz kendini güvenli hissetmeli.

·         Islak bir kuş kurutulmaya uğraşılmamalıdır.

·         Hatırlatma: Asla avokado ve çikolata verilmemelidir.

Kaynakça

2016 Bahar dönemi aldığım Egzotik Hayvanlar dersi Yrd. Doç. Dr. Davut Bayram hocamın ders notlarından özetlenmiş bir yazı oldu. Herkes faydalansın istedim.

                                                                                                                         Vet. Muzaffer Aydın